có tội
Định nghĩa
Cụm từ (tính từ):
- Phạm lỗi lầm, vi phạm pháp luật hoặc đạo đức: "có tội" chỉ trạng thái một người đã thực hiện hành vi sai trái, trái với quy định pháp lý hoặc chuẩn mực xã hội, và phải chịu trách nhiệm về hành vi đó.
- Cảm giác ân hận, tự trách: "có tội" cũng được dùng để diễn tả cảm xúc cắn rứt, day dứt khi cho rằng mình đã làm điều không đúng, dù không nhất thiết vi phạm pháp luật.
Danh từ (dùng trong ngữ cảnh pháp lý):
- Người phạm tội: "có tội" có thể chỉ người bị kết án hoặc bị coi là phạm pháp.
Ví dụ sử dụng
Cụm từ (tính từ):
- Anh ta bị tòa tuyên là có tội trong vụ án đó. (Anh ta bị tòa án xác nhận đã vi phạm pháp luật trong vụ án đó.)
- Cô ấy cảm thấy có tội khi không giúp đỡ bạn mình. (Cô ấy tự trách bản thân vì đã không hỗ trợ bạn.)
Danh từ:
- Kẻ có tội phải chịu hình phạt thích đáng. (Người phạm tội phải nhận hình phạt tương xứng.)
Các cách sử dụng nâng cao
"có tội với ai": cảm thấy ân hận hoặc có lỗi với một người cụ thể.
- Tôi có tội với bố mẹ vì đã làm họ thất vọng. (Tôi cảm thấy mình có lỗi với bố mẹ vì đã làm họ buồn.)
"tuyên có tội": hành động chính thức của tòa án xác nhận một người phạm tội.
- Bồi thẩm đoàn đã tuyên bị cáo có tội. (Bồi thẩm đoàn chính thức xác nhận bị cáo phạm tội.)
Biến thể và từ gần giống
Tội (danh từ): hành vi sai trái, vi phạm pháp luật hoặc đạo đức.
- Tội trộm cắp bị phạt nặng. (Hành vi trộm cắp bị xử phạt nghiêm khắc.)
Vô tội (tính từ): không phạm lỗi, không vi phạm — trái nghĩa của "có tội".
- Anh ấy được chứng minh là vô tội. (Anh ấy được xác nhận không phạm tội.)
Từ đồng nghĩa
- Phạm tội: thực hiện hành vi sai trái, vi phạm pháp luật.
- Có lỗi: cảm thấy hoặc bị quy trách nhiệm về một sai sót.
- Đáng tội: (cổ) bị coi là có tội, thường dùng trong văn chương.
Thành ngữ liên quan
Có tội với lương tâm: cảm giác day dứt, tự trách bản thân vì đã làm điều sai.
- Dù không ai biết, anh ấy vẫn có tội với lương tâm mình. (Dù không bị phát hiện, anh ấy vẫn tự trách mình vì hành vi sai trái.)
Kẻ có tội, người vô tội: phân biệt giữa người phạm lỗi và người không phạm lỗi.
- Trong xã hội công bằng, kẻ có tội phải bị trừng phạt, người vô tội được bảo vệ. (Trong xã hội công bằng, người phạm tội phải chịu hình phạt, người không phạm tội được bảo vệ.)